DIAMENTOWA DROGA JEST WEWNĘTRZNYM CZASOPISMEM BUDDYJSKIEGO ZWIĄZKU DIAMENTOWEJ DROGI LINII KARMA KAGYU

Diamentowa Droga -> Nr 51 -> Buddyzm w dziejach świata

-> TU MOŻNA KUPIĆ NAJNOWSZY NUMER DIAMENTOWEJ DROGI

Buddyzm w dziejach świata

Anna Szymańska
_________

Część 3
Ideą poniższej tabeli jest zestawienie zdarzeń, które miały miejsce w naszej linii przekazu, na tle wydarzeń w Tybecie oraz ogólnego kontekstu historycznego z uwzgęldnieniem procesów historycznych i wzajemnych powiązań. Szersze wprowadzenie oraz dzieje buddyzmu od VII wieku zostały opublikowane w DD 48 oraz 49.


Daty rozmieszczone są w czterech rzędach:

  • poświęcony jest szkole Karma Kagyu,
  • wyłącznie wydarzeniom z historii Tybetu,
  • odnosi się do Wschodu,
  • zaś do Zachodu, przy czym to rozdzielenie nie ma charakteru geograficznego, a raczej kulturowo-historyczny.

Tabela rozpoczyna się wydarzeniami VII wieku naszej ery i kończy w czasach obecnych. Pierwszą cześć tabeli znajdziecie w poprzednich wydaniach DD. VII i VIII wiek to przełomowy okres w historii Tybetu. W VII wieku kraj ten wyszedł na arenę międzynarodową i stał się jedną z głównych potęg Azji Centralnej. Do tego momentu zakończył się proces konsolidacji plemion tybetańskich, umocniony dodatkowo centralizacją władzy w kraju. Rozstrzygającą rolę w procesie zjednoczeniowym odegrała panująca dynasta Jarlung. Równocześnie z tworzeniem wewnętrznego systemu gospodarczego prowadzona była aktywna polityka zewnętrzna, w wyniku której nastąpiło rozszerzenie granic Tybetu. Okres ten ma nadzwyczajne znaczenie w aspekcie kulturowym. W VII wieku powstaje i wchodzi w życie tybetańskie pismo. I w końcu w wiekach VII i VIII następuje pierwsze zetknięcie się Tybetańczyków z buddyzmem. Właśnie z tego względu chronologia tabeli rozpoczyna się od VII wieku.
Tybet wziął na siebie zadanie ochrony i rozwoju buddyzmu wadżrajany. Nauki Diamentowej Drogi, tak jak i therawady oraz mahajany, przekazane zostały przez Buddę Siakjamuniego. Przez półtora tysiąca lat buddyzm obecny był w Indiach i stopniowo rozprzestrzeniał się w innych krajach południowej, południowo-wschodniej, centralnej oraz wschodniej Azji. Można mówić o „północnym” i „południowym” buddyzmie: w krajach Południa popularniejszy stał się buddyzm therawady, a na północy – przekazy mahajany i wadżrajany. Stało się tak, że w swojej historycznej ojczyźnie – Indiach – buddyzm został niemal doszczętnie unicestwiony podczas podbojów muzułmańskich. Jednak nauki Buddy nie przepadły.
Nauki Buddy pozostają niezmienne, niezależnie od kontekstu kulturowego i narodowego. Lobpyn Tseczu Rinpocze mówił: „Nauki Buddy podobne są do diamentu: jeżeli leży on na czerwonej powierzchni, będzie połyskiwał czerwienią, jeśli na niebieskiej, to błękitem, ale przy tym pozostaje diamentem”. Dziś widzimy tego historyczne, chronologiczne potwierdzenie. W połowie ubiegłego wieku rozpoczęło się planowe wyniszczanie buddyzmu przez Chińczyków na wschodzie i obecnie możemy obserwować, jak rozwija się on coraz bardziej na zachodzie.

Linia Kagyu

1507-1554
VIII Karmapa Miczio Dordże. Uzyskał sławę jako znamienity uczony, poeta i artysta. Z jego imieniem wiąże się utworzenie stylu tybetańskiego malarstwa, karma gardi. Ułożył praktykę medytacyjną „Guru joga w czterech sesjach”, jedną z podstawowych praktyk linii Karma Kagju.

1526-1583
V Szamarpa Kynczig Jenlak. Był uczonym, autorem siedmiu ważnych tekstów o medytacji. Rozpoznał IX Karmapę Łancziuga Dordże i dał mu przekaz linii.

1556-1603
IX Karmapa Łangczuk Dordże. Autor dzieł „Ocean prawdziwego znaczenia”, w którym opracowany został system praktyk przygotowujących do praktyki mahamudry – nyndro oraz „Rozpraszając ciemności niewiedzy” – tekstu poświęconego mahamurze.

1584-1629
VI Szamarpa Cziekji Łangczuk. Był głównym uczniem IX Karmapy Łangczuka Dordże i został dzierżawcą linii przekazu. Słynie jako znamienity znawca dharmy i autor dziesięciu traktatów o znaczeniu sutry i tantry. Nauczyciel desi Tsengkonga, władcy centralnego Tybetu (Tsang) i króla Nepalu Laxmana Narana Tsinga. Podczasż podróży po Wschodnim Tybecie rozpoznał X Karmapę Cziejinga Dordże i został jego nauczycielem. Były to niespokojne czasy, kiedy w kraju toczyły się walki między wojskami mongolskimi, popierającymi szkołę Gelug, i Tybetańczykami – zwolennikami starych szkół buddyjskich.

1604-1674
X Karmapa Cziejing Dordże. W sytuacji toczącego się konfliktu między szkołą Gelug a starymi szkołami wielu buddyjskich hierarchów zaangażowało się w politykę. X Karmapa zmuszony był opuścić Tsurpu na 10 lat; udało mu się tam wrócić dopiero pod koniec życia. Podróżował po Nepalu, Birmie i Chinach i zakładał nowe klasztory.

1648 rok
Część klasztorów Kagyu została przekształcona w klasztory Gelug.

1631-1694
VII Szamarpa Jeszie Ningpo. Został znaleziony przez X Karmapę Cziejing Dordże i został kolejnym dzierżawcą linii przekazu oraz nauczycielem XI Karmapy Jeszie Dordże.

1676-1702
XI Karmapa Jeszie Dordże. Otrzymał pełny przekaz linii od VII Szamarpy Jeszie Ningpo. Był również dzierżawcą linii Terczö, pochodzącej od Guru Rinpocze.

1695-1735
VIII Szamarpa Cziekji Dyndrub. Przyszedł na świat w Nepalu, a dokładne miejsce jego urodzenia zostało wskazane przez XI Karmapę Jeszie Dordże. W wieku 7 lat został zabrany do Tybetu, gdzie odbyła się jego inauguracja. Został dzierżawcą linii i nauczycielem XII Karmapy Czangczuba Dordże oraz VIII Situpy Cziekji Dziungne.

Tybet

1505-1568
III Panczenlama Lobsang Döndrup. Był opatem klasztorów Drepung i Sera.

1543-1588
Lata życia III Dalajlamy, Sonama Gyatso. Był pierwszym w linii dalajlamów, który otrzymał swój tytuł za życia od mongolskiego Ałtan-chana. Za poprzednie inkarnacje dalajlamy uznano Gendyna Druba i Gendyna Gyatso, którzy również byli opatami klasztoru Drepung.

1569- 1662
Lata życia IV Panczenlamy Lob-sanga Tsogyala. Otrzymał tytuł za życia, w 1601 r. W 1607 roku został nauczycielem IV Dalajlamy Yontena Gyatso. Od tego momentu ustanowiona zostaje wzajemna więź nauczyciel-uczeń między panczenlamą a dalajlamą. IV Dalaj-lama był rzecznikiem monastycznego stylu życia. W 1603 r. zapoczątkował tradycję przeprowadzania mönlamów w Taszilhunpo.

1575-1634
Lata życia Taranathy, słynnego tłumacza i uczonego, ucznia IX Karmapy Łangczuka Dordże. Taranatha był ostatnim dzierżawcą tybetańskiej tradycji Dżonang.

1578 rok
Sonam Gyatso przybył do Mongolii na dwór Ałtan-chana, gdzie nadano mu tytuł dalajlamy. Mongolia w owym czasie była podzielona na liczne księstwa, których władcy prowadzili nieustanną wojnę o dominację. Ałtan-chan starał się wzmocnić swoją pozycję na wzór Kubilaja i Pagpa lamy.

1582 rok
Sonam Gyatso zakłada klasztor Kumbum w Amdo, miejscu urodzenia Tsongkhapy.

1589-1617
IV Dalajlama Yonten Gyatso. Był wnukiem Ałtan-chana. W 1601 roku w wieku 12 lat został zabrany z Mongolii do Lhasy i otrzymał wykształcenie w klasztorze Drepung u IV Panczenlamy Lobsanga Tsogyala. Yonten Gyatso zmarł w wieku 28 lat; dokładna przyczyna jego śmierci jest nieznana.

1601 rok
Lobsang Tsogyal otrzymuje tytuł panczenlamy. Panczenlamów uznaje się za emanację buddy Amitaby.

1607 rok
Ustanowiony zostaje związek nauczyciel-uczeń między panczenlamami i dalajlamami.

1618 rok
Tsangpa-chan opanował Lhasę i splądrował klasztory Sera i Drepung.

1639-1642
Wyprawa Ojratów (Kałmuków) pod wodzą Guszy-chana na Kham i zajęcie Szigace. Pierwszą połowę XVII wieku można uznać za przełomowy okres w historii Tybetu. Kraj zos-tał zjednoczony, a Guszy-chan obwołany cesarzem. Jego potomkowie zachowali ten tytuł aż do 1720 roku, jednakże realna władza stopniowo przeszła w ręce dalajlamy.

1642 rok
Intronizacja V Dalajlamy Lobsanga Gyatso (1617-1682) i przekazanie mu władzy nad Tybetem. Był to bardzo silny władca, który zjednoczył kraj, założył nowe instytucje administracji i podzielił tybetańskie społeczeństwo na klasy. V Dalajlama przeniósł stolicę do Lhasy, założył tam nową rezydencję władców, Potalę, i zajmował się budową klasztorów szkoły Gelug.

1643 rok
Uznanie Dalajlamy jako władcy Tybetu przez Sikkim i Nepal.

1645 rok
Początek budowy pałacu Potala. W 1697 roku Potala stała się rezydencją dalajlamów.

1647 rok
Klęska Tybetu w wojnie z Bhutanem.

1652 rok
Pobyt V Dalajlamy w Pekinie.

1679-1705
Regencja desi Sangye Gyatso. W 1682 roku Sangye Gyatso zataił śmierć, ogłaszając, iż udał się na odosobnienie. Udało mu się zataić prawdę przez 15 lat.

1697 rok
Lobsang Rinchen Tsangyang Gyatso (1683-1706) został rozpoznany jako VI Dalajlama.

Wschód

1514 rok
Portugalscy marynarze dotarli do brzegów Chin. Zaczyna się okres chińsko-portugalskich konfliktów zbrojnych, zakończonych założeniem w 1557 roku na półwyspie Aomen pierwszej kolonii na terytorium Chin – Makao.

1514-1639
Okres wojen irańsko-tureckich, które doprowadziły do rozpadu świata islamskiego na część szyicką i sannicką, a także znacznie osłabiły imperium osmańskie.

1526-1707
W Indiach rządzi dynastia Wielkich Mongołów – przybyszy z Azji Środkowej.
1543 rok
Europejscy marynarze (Portugalczycy, później również Hiszpanie) docierają do brzegów Japonii. W roku 1540 do Japonii przenika chrześcijaństwo; przybywają tam misjonarze – jezuici z Franciszkiem Ksawerym na czele. Misjonarze odnieśli szczególne sukcesy na wyspie Kiusiu, gdzie wsparli ich miejscowi książęta. Europejczycy przywieźli do Japonii broń palną, co wywołało rewolucję w sztuce wojennej: rycerzy-samurajów zastąpiła piechota.

1556- 1605
Rządy Akbara w Indiach. Próbował on utworzyć nową synkretyczną religię din-i-illahi (boska wiara) na bazie hinduizmu, dżinizmu, islamu, chrześcijaństwa, judaizmu i zaratustrianizmu i prowadził politykę tolerancji religijnej.

1571 rok
Bitwa pod Lepanto. Zjednoczone siły Świętej Ligi (Hiszpania, Wenecja, Malta, Genua i inne państwa włoskie) doszczętnie zniszczyły flotę osmańską, niwecząc mit o niezwyciężoności Turków Osmańskich. Był to kamień milowy w historii, wyznaczający koniec militarnej wyższości świata islamskiego nad Europą.

1581-1585
Wyprawa oddziału Kozaków pod wodzą atamana Jermaka: początek podbojów Syberii przez Rosjan.

1598-1868
Szogunat Tokugawa w Japonii, ostateczne zjednoczenie kraju. Stolicą zostaje Edo (Tokio).

1603-1867
Rządy szogunów Tokugawa w Japonii.

1609 rok
W Chinach wydrukowana zostaje pierwsza ilustrowana encyklopedia.

1609-1616
W Stambule powstaje Błękitny Meczet.

1614 rok
Anglicy zakładają pierwszą faktorię w Indiach (Surat).

1619 rok
Holendrzy zakładają kolonię Batawia.

1624 rok
Holendrzy zakładają faktorię na Tajwanie.

1632 rok
Zaczyna się budowa Tadż Mahal w Indiach.

1633 rok
Samoizolacja Japonii, trwająca ponad 200 lat, zakaz wjazdu cudzoziemców do kraju.

1635-1758
Okres istnienia ojrackiego chanatu dżungarskiego.

1637 rok
Korea staje się wasalem Mandżurii.

1649 rok
Rządy mandżurskiej dynastii Qing w Chinach. Rosjanie rozprzestrzeniają się po Ocean Spokojny.

1650 r rok
W Pekinie zbudowano pierwszą świątynię katolicką.

1685 rok
Chińskie porty otwierają się dla handlu z zagranicą.

1674 rok
Założenie indyjskiego państwa Marhatów.

1689 rok
Traktat Nerczyński między Rosją a Chinami. Mandżurowie zmusili Rosję do zwrotu ziem nad rzeką Amur, zajętych na krótko przedtem przez rosyjskich Kozaków.

1690 rok
Anglicy zakładają Kalkutę.

1697 rok
Przyłączenie Mongolii do Chin. Mandżurscy władcy próbują wskrzesić imperium Dżingis Chana.

Zachód

Ok. 1500 roku
Szczyt epoki renesansu we Włoszech.

1509-1564
Lata życia teologa i reformatora Jana Kalwina.

1513 rok
Niccolo Machiavelli pisze „Księcia” (1469-1527), co daje podwaliny europejskiej nauce politycznej.

1517 rok
Augustiański mnich Martin Luter występuje z „95 tezami” i staje się jednym z liderów ruchu protestanckiego. Początek reformacji w Niemczech.

1519-1521
Pierwszy rejs dookoła kuli ziemskiej; opłynął ją Portugalczyk Ferdynand Magellan (1480-1521).

1530 rok
Do Europy przybywa z Ameryki ziemniak, a w 1559 roku – tytoń.

1533-1584
Rządy Iwana IV Groźnego, od 1547 roku cara moskiewskiego.

1534-1648
Okres religijnych wojen między katolikami a protestantami w Europie.

1543 rok
Kopernik (1473-1543) dochodzi do wniosku, że Ziemia obraca się wokół Słońca. Jego teorię rozwinął w swoich pracach Galileo Galilei (1564-1642).

1548-1600
Lata życia Giordana Bruna, włoskiego filozofa, astronoma i matematyka, twórcy teorii o nieskończoności wszechświata, składającego się z mnóstwa światów i systemów słonecznych. Wyrokiem inkwizycji został spalony na stosie za głoszenie herezji.

1564-1616
Lata życia Williama Szekspira.

1572 rok (24-25 sierpnia)
Noc św. Bartłomieja w Paryżu, która zapoczątkowała masowe mordy protestantów (hugenotów) przez katolików.

1573 rok
Pierwsza wolna elekcja w Polsce. Artykuły henrykowskie – podwaliny „złotej wolności szlacheckiej”.

1598-1613
„Wielka Smuta” w Rosji.

1607 rok
Założenie Wirginii – pierwszej angielskiej kolonii w Ameryce Północnej.

1613 rok
Sobór Ziemski wybiera Michała Romanowa na cara Rosji; początek dynastii Romanowów.

1618-1648
Wojna trzydziestoletnia w Europie, zakończona zawarciem pokoju westfalskiego, m. in. wprowadzającego zasadę „cuius regio, eius religio” (czyj kraj, tego religia).

1619 rok
Do Ameryki docierają pierwsi niewolnicy z Afryki.

1649 rok
Egzekucja Karola I Stuarta, dojście Cromwella do władzy. Anglia zostaje ogłoszona republiką. Restytucja monarchii następuje w 1660 roku.

1654 rok
Blaise Pascal tworzy teorię prawdopodobieństwa.

1682-1725
Panowanie cara Piotra I Wielkiego w Rosji. W 1721 roku Piotr I przyjmuje tytuł cesarski.

1684-1698
Wojna Turków z koalicją armii Europy – „Świętą Ligą” – złożoną z Rosji, Austrii, Wenecji i Polski. Po raz pierwszy Rosja zawiera przymierze z katolikami. Odsiecz wiedeńska pod wodzą Jana III Sobieskiego w 1683 roku powstrzymuje ekspansję Turków na Zachód. W 1699 roku zawarty zostaje w Karłowicach traktat, na mocy którego Imperium Osmańskie zwróciło terytoria na Węgrzech, w Polsce, Chorwacji i Wenecji.

1690 rok
Christiaan Huygens tworzy falową teorię światła.

1698 rok
Sir Isaac Newton określa prędkość dźwięku.

Opracowanie: Ewa Zachara

 | W TYM NUMERZE RÓWNIEŻ:

Współczucie i mądrość są kluczem - XVII Karmapa Trinlej Taje Dordże | Zasada mandali - Lama Ole Nydahl | Wydarzało się to po prostu spontanicznie - Dzigme Rinpocze | Cytat - Dilgo Czientse Rinpocze | Oddanie - Lama Ole Nydahl | Być pożytecznym - Lama Ole Nydahl | Wskazówki do medytacji - Szierab Gjaltsen Rinpocze | Nie ma żadnego powodu, żeby nie zrobić czegoś dobrego - Topga Rinpocze | Cytat - Guru Rinpocze | Możesz cieszyć się radościami życia - Lena Leontiwa | Co robić, zanim staniemy się buddą - Lama Ole Nydahl | Stupa od kuchni - Florindą i Guido Czeija | Życie Gendyna Rinpocze - Mira Starobrzańska | Przepowiednie Karmapy - Buddhismus Heute 50 | Mekhala i Kanakhala - Mira Starobrzańska | Drzewo schronienia - Mira Starobrzańska | Kapala - Mira Starobrzańska | Buddyzm w dziejach świata - Anna Szymańska | Buddyjskie cywilizacje VII-XII wieku na terenie obecnego Dalekiego Wschodu Rosji - Aleksandra Tretjakowa | O medytacji, falach theta i profesorskim Karmapa Czienno - Wasilisa Miszuchina | 4 podstawowe rozmyślania z perspektywy astrofizyka - Blakesley Burkhart | Ameryka Południowa - Michał Bobrowski | Polski weekend w EC - Karolina Karkosińska i Hubert Bramowicz | KIBI - Magdalena Rydzewska i Jarek Kochanowicz | W medytacji stajemy się lamą - Karol Ślęczek | Zagórzany - Ekipa Zagórzan | Bartołty - Bartołty Team | Znamin - Thomas Friedman | East Side Mandala - East Side Mandala team | Kolejny krok - Grupa moreEC | News |

 | PODOBNE ARTYKUŁY: