DIAMENTOWA DROGA JEST WEWNĘTRZNYM CZASOPISMEM BUDDYJSKIEGO ZWIĄZKU DIAMENTOWEJ DROGI LINII KARMA KAGYU

Diamentowa Droga -> Nr 51 -> Buddyjskie cywilizacje VII-XII wieku na terenie obecnego Dalekiego Wschodu Rosji

-> TU MOŻNA KUPIĆ NAJNOWSZY NUMER DIAMENTOWEJ DROGI

Buddyjskie cywilizacje VII-XII wieku na terenie obecnego Dalekiego Wschodu Rosji

Aleksandra Tretjakowa
_________

Część 1

Rosja przez całą swoją historię była państwem wieloetnicznym i wielojęzycznym, w którym mieszały się różne kultury, narody i religie. Wraz z rosnącą liczbą odkryć geograficznych, tendencje te były coraz silniejsze. Dlatego określenie „Rosjanin” budzi często uśmiech na ustach naszych rodaków, ponieważ nie są oni w stanie zidentyfikować wszystkich składników swojego genetycznego koktajlu.


Daleki Wschód był jedną z najpóźniejszych rosyjskich zdobyczy okresu odkryć geograficznych, pozostaje też jedną z najsłabiej zbadanych. Region ten zawsze miał dla Rosji znaczenie surowcowe, przez co podejście do jego kultury i historii było często niedbałe. Niewielu ludzi wie, że rosyjski Daleki Wschód był miejscem narodzin dwóch wielkich państw azjatyckich, które rozkwitały setki lat temu – Palhae (chiń. Bohai), a następnie państwa dynastii Jin (państwo Dżurdżenów). Kultura tych krajów była naprawdę imponująca – nie mówimy tu o barbarzyńskich plemionach koczowniczych zamieszkujących Mongolię, Syberię lub Powołże, ale o wysoko rozwiniętych kulturach buddyjskich. Powszechny jest mit, że buddyjska tradycja na terytorium współczesnej Rosji pochodzi z Tuwy, Buriacji i Kałmucji (IX-XIII w.). Jeśli trzymać się wersji, w której Daleki Wschód jest także częścią Rosji, historia przenosi nas do odległego VII w., okresu przed chrztem Rusi Kijowskiej. Ponieważ jednak rosyjski Daleki Wschód stał się również domem słowiańskich osadników zaledwie 200 lat temu, a do dziś nie przetrwały tam żadne ślady wielkich kultur Bohai i Dżurdżenów, którzy przez pięć wieków panowali nad Dalekim Wschodem, mówienie o ciągłości tych kultur jest problematyczne.
Tak więc pierwsze dowody na istnienie buddyzmu jako systemu religijnego na terytorium współczesnej Rosji pochodzą z VII w. n. e. i związane są z państwem Palhae, zwanym też „Kwitnącym Państwem”. Chociaż są też dowody na to, że plemiona Dalekiego Wschodu spotkały się po raz pierwszy z buddyzmem już w okresie rozprzestrzeniania się tej religii w Chinach i Korei, czyli w I-IV wieku n. e. Świadczą o tym posążki Buddy i fragmenty naczyń z wizerunkami kwiatu lotosu, odnalezione w grobowcach na cmentarzysku korsakowskim nad rzeką Amur, pochodzące z I-II w. n. e. Oczywiście nie oznacza to obecności buddyzmu jako systemu religijnego, lecz wskazuje raczej na wpływy kulturowe z Azji Środkowej. O tym, w jaki sposób buddyzm miałby być praktykowany na terenie „Primoria” i w regionie Amuru, w okresie poprzedzającym powstanie państwa Palhae, praktycznie nic nie wiadomo. Można przypuszczać, że była to jedna ze szkół mahajany, które rozwijały się w I-IV w. w Chinach i Korei.

Państwo Palhae

Palhae (698-926 r.) znajdowało się na terytorium współczesnego Kraju Nadmorskiego, regionu Amuru, Korei Północnej, a także znacznej części północno-wschodnich Chin – Mandżurii. Główną przyczyną powstania państwa Palhae był rozwój rolnictwa i hodowli wśród najbardziej rozwiniętych plemion Mohe. Jednak bezpośrednim impulsem do zjednoczenia narodów Mohe w związek, a następnie państwo, była militarna presja sąsiadów – najpierw państwa Koguryŏ oraz ludów tureckich, a następnie chińskiego cesarstwa Tang. W przeciwieństwie do najbliższych sąsiadów, Palhae była państwem niezależnym od Chin, co wskazuje na gospodarczą i militarną potęgę tego królestwa. Miało ono dobrze rozwinięty system administracyjny – całe terytorium Palhae podzielone było na 5 stolic, 15 okręgów, 62 prefektury i 125 powiatów. Pomysł z pięcioma stolicami ma swoje korzenie w dalekowschodnim systemie harmonii pięciu elementów (metal, woda, drewno, ogień, ziemia). Na czele państwa stał kedu (król), którego dekrety miały moc prawną. Władza wykonawcza została skoncentrowana w sześciu ministerstwach. Aby dostąpić swojego urzędu urzędnicy musieli zdawać egzaminy. Państwo miało silną armię, a jego ciężka kawaleria nie miała sobie równych. Ponadto Palhae posiadało potężną flotę wojenną i handlową. Głównym portem morskim w regionie dzisiejszego Kraju Nadmorskiego był gród Kraskinskoje (rejon hasański).

Gospodarka

W VIII-IX w. Palhae było potężnym państwem, które ustanowiło stosunki handlowe i polityczne nie tylko z najbliższymi sąsiadami – Chinami, państwami koreańskimi i Japonią – ale też z tymi bardziej odległymi. Aby nawiązać regularne kontakty handlowe z turecko i mongolskojęzycznymi ludami południowej Syberii, a nawet mówiącymi po persku narodami Azji Środkowej, utworzono Soboli Szlak – przebiegający na północ od Jedwabnego Szlaku – wzdłuż którego zakładano kolonie handlowe i rzemieślnicze. Badania archeologiczne pokazują, że była to bogata, oryginalna, wysoko rozwinięta kultura z własną tradycją rzemiosła, nauki i sztuki. Ludność Palhae zajmowała się rolnictwem, pasterstwem, myślistwem i rybołówstwem. Na rynki zagraniczne, w tym do Chin i Japonii, wysyłano w dużych ilościach futra, skóry zwierzęce, suszone ryby, miód, orzeszki piniowe, wodorosty, zioła i agaty. Wysoko rozwinięta była również produkcja i rzemiosło – wytapianie i obróbka metali, wytwarzanie ceramiki szkliwionej i porcelany, dachówek i cegieł, szkła, tkactwo i obróbka kamienia oraz wyrób biżuterii.

Kultura

W średniowiecznej Azji Palhae cieszyło się renomą królestwa oświeceniowego. Potwierdza to cytat rosyjskiego orientalisty z XIX w. Władimira Gorskiego: „Palhae było jednym z najbardziej kwitnących krajów na wybrzeżu Morza Wschodniego, ziemią oświecenia i naukowców”. Państwo słynęło ze swoich naukowców, filozofów i poetów. W miastach powstały biblioteki i uniwersytety, a we wsiach szkoły, gdzie młodzież uczyła się czytać i pisać. Źródła podają, że obowiązywało prawo, według którego młodym mężczyznom szlachetnego urodzenia nie wolno było się żenić, dopóki nie opanowali sztuki pisma oraz łucznictwa. Fakt ten dowodzi istnienia obowiązku szkolnego. Dla porównania, obowiązkowy system edukacji w Europie powstał dziesięć wieków później. Istnieją również dowody na to, że Palhae miało swoje własne pismo. Kultura Palhae była otwarta na elementy pochodzące z innych kultur i krajów. Oczywiście w dziedzinie wpływów kulturowych i zapożyczeń oddziaływało również sprzężenie zwrotne. W Japonii i Chinach ceniono palhajską muzykę i poezję. Na przykład Japończycy zapożyczyli z Palhae specjalny gatunek teatralny „Bugaku”, który był często praktykowany jeszcze w ubiegłym stuleciu, a także najprawdopodobniej miniaturowe rzeźby netsuke, choć istnieje również opinia, że jest to wynik późniejszego wpływu Dżurdżenów. W historycznych japońskich tekstach zachowały się buddyjskie modlitwy z Palhae. To samo źródło zawiera także opis sportowych zmagań łuczników z Palhae i Japonii: „W 822 roku przybyli do Japonii mieszkańcy Palhae wzięli udział w meczu konnego polo”. Sport ten był w ówczesnej Azji powszechnie znany i lubiany.

Buddyzm

Badania archeologiczne sugerują, że już w VIII w. buddyzm stał się religią dominującą w terytorium Palhae, a stało się to przy wsparciu państwa. Chociaż w społeczeństwie utrzymywały się tradycje szamanistyczne, taoistyczne i konfucjańskie. Buddyzm, jako efekt chińskich wpływów, rozprzestrzenił się najpierw wśród szlachty i urzędników, żeby później, zastępując szamanizm, stać się religią państwową. W tym okresie budowano buddyjskie świątynie i klasztory. W Kraju Nadmorskim archeolodzy odkryli szczątki pięciu świątyń buddyjskich z okresu Palhae: w grodzisku Kraskinskoje w rejonie hasańskim, a także w rajonie ussuryjskim w grodziskach Kopytinskoje, Aprikosowskoje, Borisowskoje i Korsakowskoje. Podczas wykopalisk odkryto wiele całych posążków Buddy i ich fragmentów wykonanych z pozłacanego brązu, kamienia i wypalanej gliny. W kronikach zapisano, że na początku IX w. wśród darów posłanych z Palhae na dwór chiński, znajdowały się dwa buddyjskie posągi wykonane ze srebra i złota. Według japońskich naukowców architektura świątyń palhajskich Przymorza ma wiele wspólnego z podobnymi strukturami występującymi w Indiach i Azji Środkowej. Oprócz Chin do pojawienia się buddyzmu w Palhae przyczynili się też inni sąsiedzi – państwa koreańskie oraz Kitanowie (państwo dynastii Liao), a więc najprawdopodobniej praktykowano tam mahajanę; potwierdzają to analizy artefaktów znalezionych podczas wykopalisk w świątyniach.
Państwo Palhae przetrwało zaledwie dwieście lat. Było to pierwsze państwo na terytorium Przymorza. Jego istnienie wspomogło rozwój społeczno-gospodarczy i kulturalny w regionie. To właśnie Palhae położyło podwaliny pod powstanie imperium mandżurskiego i późniejszego Złotego Imperium Dżurdżenów (Mandżurów). Na początku X w. południowo-zachodni sąsiedzi Palhae – koczowniczy Kitanowie – zaczęli rosnąć w siłę i aktywnie podbijać sąsiadujące terytoria. Dwadzieścia lat wojny osłabiło Palhae do tego stopnia, że w 926 r. Kitanowie byli w stanie złamać jego opór. Na ruinach Palhae stworzyli oni swe własne królestwo. Po upadku Palahe część jego mieszkańców zasymilowała się z Kitanami i pozostała na swoim terytorium, podczas gdy pozostali połączyli się z Dżurdżenami i innymi narodami mandżursko-tunguskimi. Ten nowy twór etniczny został nazwany właśnie „Dżurdżen” – „niepokorny lud”. Prawie dwieście lat trwała dalsza konfrontacja Kitanów i Dżurdżenów. W końcu jednak „niepokorny lud” nie tylko pokonał Kitanów, ale też zawojował część chińskiego imperium. Należy pamiętać, że Kitanowie również byli buddystami, istnieją też naukowe dowody na to, że spadkobiercy kultury Palhae – Dżurdżeni – przejmowali buddyzm od Kitanów.

Aleksandra Tretjakowa przyjęła schronienie u Lamy Ole Nydahla w 1998 r. w Chabarowsku. Obecnie mieszka we Władywostoku.

Opracowanie: Piotr Wawrzyński

 | W TYM NUMERZE RÓWNIEŻ:

Współczucie i mądrość są kluczem - XVII Karmapa Trinlej Taje Dordże | Zasada mandali - Lama Ole Nydahl | Wydarzało się to po prostu spontanicznie - Dzigme Rinpocze | Cytat - Dilgo Czientse Rinpocze | Oddanie - Lama Ole Nydahl | Być pożytecznym - Lama Ole Nydahl | Wskazówki do medytacji - Szierab Gjaltsen Rinpocze | Nie ma żadnego powodu, żeby nie zrobić czegoś dobrego - Topga Rinpocze | Cytat - Guru Rinpocze | Możesz cieszyć się radościami życia - Lena Leontiwa | Co robić, zanim staniemy się buddą - Lama Ole Nydahl | Stupa od kuchni - Florindą i Guido Czeija | Życie Gendyna Rinpocze - Mira Starobrzańska | Przepowiednie Karmapy - Buddhismus Heute 50 | Mekhala i Kanakhala - Mira Starobrzańska | Drzewo schronienia - Mira Starobrzańska | Kapala - Mira Starobrzańska | Buddyzm w dziejach świata - Anna Szymańska | Buddyjskie cywilizacje VII-XII wieku na terenie obecnego Dalekiego Wschodu Rosji - Aleksandra Tretjakowa | O medytacji, falach theta i profesorskim Karmapa Czienno - Wasilisa Miszuchina | 4 podstawowe rozmyślania z perspektywy astrofizyka - Blakesley Burkhart | Ameryka Południowa - Michał Bobrowski | Polski weekend w EC - Karolina Karkosińska i Hubert Bramowicz | KIBI - Magdalena Rydzewska i Jarek Kochanowicz | W medytacji stajemy się lamą - Karol Ślęczek | Zagórzany - Ekipa Zagórzan | Bartołty - Bartołty Team | Znamin - Thomas Friedman | East Side Mandala - East Side Mandala team | Kolejny krok - Grupa moreEC | News |

 | PODOBNE ARTYKUŁY: