DIAMENTOWA DROGA JEST WEWNĘTRZNYM CZASOPISMEM BUDDYJSKIEGO ZWIĄZKU DIAMENTOWEJ DROGI LINII KARMA KAGYU

Diamentowa Droga -> Nr 43 -> Niezniszczalna moc dordże

-> TU MOŻNA KUPIĆ NAJNOWSZY NUMER DIAMENTOWEJ DROGI

Niezniszczalna moc dordże

Mira Starobrzańska
_________

Jednym przypomina ósemkę, innym znak nieskończoności. Dla jednych jest symbolem XVI Karmapy, dla innych symbolem męskości. Jest najpopularniejszym ornamentem naszej szkoły. Występuje w tekstach, na tankach, rycinach, a nawet w logotypie Lamy Ole. Jego znaczenie można odczytywać na bardzo wielu poziomach.


Dordże (wadżra) to jeden z głównych symboli buddyzmu Diamentowej Drogi. Jest zarówno nazwą własną-imiennikiem (np. dordże – berło obecne m.in. w medytacji XVI Karmapy), jak i przedrostkiem – cząstką wyrazu znajdującą się przed jego rdzeniem – nazw form medytacyjnych (Dordże Sempa, Wadżrasattwa – Diamentowy Umysł, Czianno Dordże, Hewadżra – O! Diament), atrybutów (np. diamentowe ostrze, rodzina diamentu) i właściwości (wadżraduma). Odnajdujemy go także w tytułach (Dordże Lobpyn) i imionach (12 z 17 Karmapów ma w swoim imieniu „Dordże“) oraz – a może przede wszystkim – w nazwie Diamentowa Droga (wadżrajana). Sanskrycki termin “wadżra” oznacza: twardy lub potężny, a jego tybetański odpowiednik “dordże” to władca kamieni, diament, którego nie można przeciąć ani złamać. Oba podkreślają niezniszczalną twardość i promienność typową dla diamentu. Wadżra w swej esencji symbolizuje nieprzenikniony, nieruchomy, niezmienny, niepodzielny i niezniszczalny stan oświecenia, diamentowy umysł, najwyższy poziom rozwoju umysłu, stan Buddy. Jako krystaliczne berło łagodnych form i niezniszczalna broń gniewnych bóstw, dordże symbolizuje męską zasadę metod czy zręcznych środków. Zwykle znajduje się w prawej (męskiej) dłoni. Gdy występuje w parze z dzwonkiem, znajduje się w lewej (żeńskiej) dłoni. Ta para atrybutów reprezentuje doskonałe zjednoczenie metod, współczucia i mądrości, zręczne środki i rozróżniającą przytomność. Jako symbol seksualny wadżra występuje w parze z kwiatem lotosu. Takie zestawienie jest metaforą męskości i żeńskości, penisa i waginy.

Wadżra pojawia się jako pojedynczy lub podwójny trójząb, w wielu kulturach Bliskiego i Środkowego Wschodu oznacza piorun. W sztukach walki dordże było wykorzystywane jako broń, którą się rzucało lub jako kastet trzymany w zamkniętej dłoni. Jest elementem wieńczącym inne przedmioty rytualne, na przykład: dzwonek, sztylet, katwanga, zakrzywiony nóż, ostrze strzały. Jako berło jest szlachetnym insygnium, prototypem korony stosowanej przez królów europejskich, symbolem koronnej chwały na tarczach, flagach i emblematach. Pojawia się również u bogów europejskich i indyjskich: Zeusa, Jupitera, Thora, Indry i innych. Jednoszprychowe dordże reprezentuje zarówno kanał centralny i oś centralną Góry Meru, jak i jedność wszystkich symboli dualności wyobrażanych jako niedualne. Zawiera mądrość i współczucie, pustość i radość oraz prawdy relatywne i absolutne. Trzyszprychowe – jedność trzech czasów, trzech głównych kanałów psychicznych, trzech światów, trzech trucizn, trzech kaj, trzech bram ciała, mowy i umysłu. Pięcioszprychowe – pięć mądrości Buddy, osiągnięcie pięciu kaj anuttarajogatantry – wadżraciała spontanicznej wielkiej radości. Dziewięcioszprychowe oznacza m.in. pięciu Buddów pięciu kierunków oraz czterech Buddów (cztery matki) czterech kierunków pośrednich, a także dziewięć pojazdów. Symbolizuje też Buddę i jego Ośmioraką Ścieżkę.

Pięcioszprychowe dordże

Rdzeń – centralna część dordże – składa się z kwiatu lotosu, dysku księżyca na każdej stronie i zwieńczony jest na obu końcach pięcioma rozszerzającymi się pałąkami, z których każdy mierzy cztery jednostki długości. Standardowa jednostka miary jest określana mianem „angula“ (tyb. sor, w medycynie orientalnej tsun lub cun). Jest to odległość pomiędzy drugim i pierwszym stawem palca środkowego dłoni. Dwanaście takich jednostek stanowiło równoważnik jednej „twarzy“ lub odległość od brody do linii włosów. Wadżra odmierza również Dwanaście Ogniw Współzależnego Powstawania. W środkowej części dordże znajduje się zaokrąglona piasta lub płaski element symbolizujący dharmatę. Na każdej ze stron piasty znajdują się trzy pierścienie oplatające podstawy lotosu, które symbolizują stan radości Buddy, sambogakaję. Każdy z wyłaniających się z piasty kwiatów jest ośmiopłatkowym lotosem. Szesnaście płatków oznacza 16 poziomów pustki. Osiem górnych płatków to ośmiu bodhisattwów, a osiem dolnych – ich żeńskie partnerki. Ponad lotosami znajdują się kolejne pierścienie reprezentujące sześć paramit. Natomiast zwieńczający kwiat lotosu dysk księżyca symbolizuje pełne urzeczywistnienie absolutnej lub relatywnej bodhiczitty. Z dysków księżyca wyłania się pięć pałąków-zębów uformowanych w wiązkę lub krzyż. Cztery z nich są ustawione w czterech głównych kierunkach (cztery nagromadzenia: formy, uczuć, postrzegania i motywacji), a piąty ustawiony jest pionowo i oznacza nagromadzenie świadomości. Pięć górnych zębów to pięć rodzin Buddów (Akszobja, Wajroczana, Ratnasambawa, Amitaba, Amogasidi) i jedność ich pięciu mądrości, atrybutów i właściwości. Pięć niższych zębów to pięć żeńskich form Djani Buddów (Mamaki, Loczana, Wadżradatwiszwari, Pandara, Tara) i jedność ich pięciu mądrości, atrybutów i właściwości. Dziesięć zębów symbolizuje Dziesięć Poziomów Bodhisattwy oraz dziesięć kierunków (4 główne, 4 pośrednie, zenit i nadir). Zakończenie środkowego zęba może mieć kształt piramidy lub czworościennego klejnotu reprezentującego Górę Meru jako oś centralną zewnętrznego makrokosmosu i wewnętrznego mikrokosmosu. Bliźniacze oblicze symetrycznego dordże oznacza jedność prawdy relatywnej i absolutnej.

Dziewięcioszprychowe dordże

W mandali ciemnoniebieskiego Akszobji widzimy cztery pięciozębne zamknięte wadżry, owinięte jedwabnymi szalami zabarwionymi odpowiednio tak, by symbolizować Buddów czterech głównych kierunków. Płomienie i rozwarte pałąki środkowego dordże przedstawiają aktywność niszczącą gniew. Akszobja, którego imię znaczy „Niezmienny“, jest głową Rodziny Diamentu i reprezentuje przekształcenie gniewu w mądrość podobną zwierciadłu. Tybetańskie dordże jest pokazywane w ikonografii w stylizowanej i uproszczonej formie, a to z tego powodu, że jako przedmiot koronacyjny lub insignium trzymane w dłoni jest przedstawiane w małej skali. Na rycinach i tankach widzimy je w spłaszczonej formie 2D, która nie oddaje całości. I tak środkowa piasta czy cylinder jest zwykle rysowany jako kółko lub kulka, trzy pierścienie-branzolety u podstaw lotosów na każdej ze stron są przedstawiane jako jeden solidny segment, z ośmiu płatków kwiatu lotosu widzimy tylko trzy lub pięć, zęby-pałąki są rysowane jako płaskie formy 2D, a centralnie przebiegający ząb-sztylet wygląda jak miecz obosieczny… Tymczasem kryje się za tym trzeci wymiar.

Dordże – strażnik mandali

Wadżra-łańcuchy uformowane są z jednakowych rodzajów dordże. Mogą być umieszczone na krawędziach większego obrazu. Tworząc takie obramowanie stanowią ochronny wadżra-namiot czy sklepienie zamykające strukturę całej mandali półkulistą kopułą. Wadżra-namiot graficznie reprezentowany jest przez wadżra-płot lub krąg z dordże umieszczony wewnątrz pięciobarwnego płomienia i w ten sposób nakreśla obwód mandali. Ma to na celu ochronę czystej mandali przed negatywnymi wpływami, łamaniem ślubowań lub ingerencją istot z nieoczyszczoną karmą. Mniejsze łańcuchy pięcio- lub jednoszprychowych dordże znajdziemy również na linii włosów niektórych form medytacyjnych, lub w formie naszyjników (jeśli naszyjnik składa się z 51. dordże – oznacza oczyszczenie mowy i umysłu z pięćdziesięciu jeden procesów myślowych).

Na podstawie „Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motifs” Roberta Beer’a

 | W TYM NUMERZE RÓWNIEŻ:

Cieszyć się bogactwem umysłu... - Lama Ole nydahl | Buddyzm na Wschodzie i na Zachodzie - Wywiad z XVII Gjalła Karmapą Taje Dordże | Czy spotkałaś kiedyś dakinie? - Wywiad z Hannah Nydahl | Cytat - Tilopa | Nie wolno wam stać się nudziarzami - Wywiad z Lamą Ole i Caty Hartung | Bodhisattwowie i bodhiczitta - Mipam Rinpocze | Jesteśmy joginami Kagyu - Lama Ole Nydahl | Tara żeńska energia oświecenia - Eduardo Herrera | Cytat - Lama Ole Nydahl | Miłość jak ocean, czyli cztery niezmierzonośći - Wojtek Tracewski | Życie jak kino - Dzongsar Czientse Rinpocze | Jest taki punkt na mapie - Wywiad z Lamą Ole, Caty i Tomkiem | Modlitwa życzeń o długie życie Lamy Ole - Lobpyn Tseczu Rinpocze | Zasady i kanony sztuki tybetańskiej - Ewa Preschern | Niezniszczalna moc dordże - Mira Starobrzańska | Historia Kagyupów w Ladakhu - Svenja Schmitt | W kręgu buddyjskich kultur Azji Południowo-Wschodniej - Rafał Kowalczyk | Doświadczenie to jest to! - Ralph Bohn | Cytat - Lama Ole Nydahl | Tam, gdzie są nasze marzenia | Powiew świeżości w New Delhi - Kerstin Seifert | Wiadomości | Silver Lake Story - Ania Leszyńska | Kraków o piętro wyżej - Karolina Czerwińska | Ośrodek w Zagórzanach - Załoga Zagórzan | Sydney. Tak blisko, choć tak daleko - Ifka Kloessing | Nasli jsme Trojak [Znaleźliśmy Trojak] - Jarek Orzeł & Trojak Team |

 | PODOBNE ARTYKUŁY: