DIAMENTOWA DROGA JEST WEWNĘTRZNYM CZASOPISMEM BUDDYJSKIEGO ZWIĄZKU DIAMENTOWEJ DROGI LINII KARMA KAGYU

Diamentowa Droga -> Nr 40 -> Budda a Sokrates

-> TU MOŻNA KUPIĆ NAJNOWSZY NUMER DIAMENTOWEJ DROGI

Budda a Sokrates

Profesor Pemberton
_________

Znawca teorii Platona udziela XVII Karmapie Taje Dordże intensywnych lekcji zachodniej filozofii.

Ubiegłej jesieni nadarzyła się wyjątkowa okazja do wzbogacenia głębokiego dialogu pomiędzy Wschodem a Zachodem. Otóż 78-letni Harrison Pemberton, emerytowany profesor Uniwersytetu Washington and Lee w Lexington, w stanie Wirginia, udał się we wrześniu do Kalimpongu, by Karmapie oraz niewielkiej grupce wysokich lamów udzielić przyspieszonego kursu zachodniej filozofii. Pemberton przyleciał do Indii w odpowiedzi na zaproszenie Kunziga Szamara Rinpocze.


„Przywódcy ruchów religijnych powinni dziś bardziej niż kiedykolwiek być zorientowani w tendencjach filozoficznych, które kształtowały poszczególne kręgi kulturowe. My, jako buddyści, możemy w zamian zaoferować tym kulturom wgląd w naturę egzystencji, podstawową wiedzę na ten temat oraz zaproponować pewien sposób na życie. Poza tym, zrozumienie zachodniego sposobu myślenia lepiej przygotuje Karmapę do wprowadzenia w świat starożytnej mądrości buddyzmu” – twierdzi Szamar Rinpocze.

Pięciotygodniowy intensywny kurs miał na celu przybliżenie Karmapie i pozostałym lamom poglądów najważniejszych szkół filozoficznych, jakie rozwinęły się w Europie i Ameryce od czasów hellenistycznych po dziś dzień. Zajęcia odbywały się w języku angielskim, a wszystkie wykłady i dyskusje prowadzono według amerykańskiego wzorca akademickiego. I tak każdy nowy temat rozpoczynał się wykładem wprowadzającym. Następnie, aby pogłębić wiedzę, studenci mieli za zadanie przeczytać odpowiednie lektury. W końcu na podstawie świeżo zdobytych wiadomości podejmowali dyskusję i pisali prace pisemne. – Chciałem, żeby w grupie powstało wielostronne porozumienie w myśl dialogu sokratejskiego – mówi Pemberton. Tematyka wykładów obejmowała najważniejsze dzieła zachodniej filozofii: „Menon” – dialog Platona; „Medytacje nad podstawami filozofii” Kartezjusza; wybór tekstów wprowadzających do historii filozofii według Hegla; krótką rozprawę Martina Heideggera o różnicy między myśleniem naukowym, a rozmyślaniem. Swoich studentów profesor Pemberton zachęcił także do przeczytania eseju meksykańskiego poety Octavio Paz na temat różnic pomiędzy pojmowaniem czasu w kulturach Wschodu i Zachodu. Dyskusje wykazały, że między zachodnimi koncepcjami, a światem idei buddyzmu istnieje nieoczekiwanie wiele podobieństw. – Najciekawsza dyskusja toczyła się na temat natury mądrości”– opowiada profesor. – Dowiedziałem się mianowicie, że buddyzm tybetański odróżnia termin „szierab”, czyli mądrość w znaczeniu wiedzy pojęciowej od „jeszie” – mądrości wyższej, która wykracza poza koncepcje. Według buddyzmu „szierab” jest drogą do„jeszie” – mądrości, która przynosi oświecenie i wyzwolenie od ograniczeń zwykłego funkcjonowania ludzkiego umysłu. Wielu filozofów na Zachodzie także wierzy, iż racjonalność, logika i wiedza mogą jedynie pomóc nam osiągnąć to, co Grecy nazywali „sofia”, czyli mądrość. Platon sądził nawet, że gdy rozum zawodzi, potrzebny jest moment absolutnego chaosu – „aporia”, który pozwala odrzucić bariery fałszywych poglądów – wyjaśnia profesor. Naukowcy ciągle jednak spierają się o to, czy zachodnie zrozumienie mądrości rzeczywiście polega na widzeniu jej jako stanu umysłu wykraczającego poza pojęcia, podobnie jak to jest w myśli buddyjskiej. – Filozofowie Zachodu wierzą w rozum – mówi Pemberton. – Paradoksalnie jednak ta sama ufność bywa czasem pretekstem, by siłę rozsądku poddać w wątpliwość. U Platona ta postawa jest może tylko lekko zarysowana, ale w przypadku innych greckich myślicieli, na przykład sceptyków, jest już dużo bardziej wyraźna. Współczesne ruchy filozoficzne, takie jak dekonstruktywizm czy postmodernizm, bez ogródek zapytują, czy potęga rozumu rzeczywiście może zaprowadzić do rozpoznania absolutnej prawdy. Poprzez zastosowanie specyficznego języka, szkoły te starają się nawet doprowadzić racjonalność do stanu produktywnego zwątpienia.

Inne owocne spotkanie pomiędzy Wschodem a Zachodem miało miejsce, gdy Karmapa i pozostali lamowie usłyszeli o Kartezjuszu. – Kartezjusz obarczany jest winą za wszystkie możliwe rodzaje dualizmu obecne w myśleniu człowieka Zachodu, szczególnie za sztuczny podział na ciało i umysł. Jednakże lamowie uznali, że otwartość, z jaką na początku swoich poszukiwań poddawał on w wątpliwość wszystkie obowiązujące poglądy, znacznie przypomina ich własny sposób myślenia – twierdzi profesor. Karmapa i reszta grupy żartobliwie przekształcili kartezjańskie credo: „Cogito ergo sum” (Myślę, więc jestem) w nową buddyjską maksymę: „Myślę, więc mnie nie ma”. – Jestem pod wrażeniem otwartości na nowe pojęcia i elastyczności myślenia, które cechują tych lamów – mówi Pemberton. – Jest to o tyle zaskakujące, że ci młodzi ludzie zostali wychowani w zupełnie innej tradycji niż ta, do której jesteśmy przyzwyczajeni na Zachodzie. Tradycyjne tybetańskie wykształcenie klasztorne, które zdobył Karmapa, obejmuje filozofię buddyzmu, klasyczny język tybetański i jego literaturę, buddyjską logikę oraz sztukę prowadzenia debat. Karmapa dodatkowo przeszedł gruntowne szkolenie w zakresie języka angielskiego, historii i kultury świata, nauk przyrodniczych i matematyki.– Mam zwyczaj zachęcać studentów, aby rozwiązali pewien zawiły problem, zainspirowany dziełem Platona. Karmapie jako jedynemu z uczniów udało się go rozwiązać. Zbudował nawet trójwymiarowy model z kartonu, by zaprezentować swoje rozwiązanie – opowiada Pemberton.

Oprócz codziennych zajęć Karmapa codziennie spotykał się ze swoim nauczycielem na prywatnych rozmowach, by nadać więcej głębi spotkaniu myśli naszego kręgu kulturowego z naukami Buddy. – Ja także wiele się nauczyłem – twierdzi profesor. – Karmapa podzielił się ze mną poglądem na najważniejsze idee Zachodu z nowej dla mnie perspektywy, wynikającej ze starożytnej tradycji. Pemberton ma zamiar wydać książkę na temat spotkania dwóch wielkich filozoficznych systemów oraz doświadczeń, jakie zebrał podczas nauczania Karmapy. Jej tytuł roboczy brzmi „Spotkania filozoficzne” i ma być ona opublikowana przez wydawnictwo Banyan Tree Press, specjalizujące się w tytułach związanych z buddyzmem. – Nigdy nie zapomnę czasu spędzonego z Karmapą – podsumowuje profesor. – Często słyszę pytanie, czy zostałem buddystą. Odpowiadam, że poglądy buddyjskie bardzo mnie interesują. Lamowie mówią, że znaczy to, iż jestem na ścieżce.

Profesor Pemberton jest absolwentem Uniwersytetu Yale. Zanim w zeszłym roku odszedł na emeryturę, przez ponad 40 lat wykładał na uniwersytecie Washington and Lee w Shenandoah Valley, w stanie Virginia w USA. Wśród studentów znany był z umiłowania przedmiotu oraz wyjątkowej zdolności wyjaśniania złożonych koncepcji w jasny i zrozumiały sposób.

Opracowanie: Maria Przyjemska

 | W TYM NUMERZE RÓWNIEŻ:

O jeden krok dalej - Wywiad z XVII Karmapą Trinlej Taje Dordże | Fragmenty Przewodnika na ścieżce bodhisattwy - Szantidewa | Uspokoić umysł - Szamar Rinpocze | Nauki Buddy zawsze będą potrzebne - Wywiad z Lamą Ole Nydahlem | Beztroska - Maczig Labdron | Mój umysł jest szczęśliwy - Wywiad z Mipamem Rinpocze | Ogłoszenie Rady J.Ś. Gjalwa Karmapy | Przywołanie Lamy - Gendyn Rinpocze | Zrozumieć emocje - Dzigme Rinpocze | Bardo śmierci i odrodzenia - Lama Ole Nydahl | Pięć pożytecznych nauk - David. Perth, Australia | Odosobnienia - Na podstawie wykładu Maxi Kukuvec | Cytat - Lobpyn Tseczu Rinpocze - Mahasiddha (1918–2003) | Karmapa był niesamowitym człowiekiem - Tulku Urgjen Rinpocze | Cytat - Dudziom Rinpocze | Budda i miłość - Lama Ole Nydahl | Czysta kraina Wielkiej Błogości - Manfred Seegers | Mały palec Buddy czyli o mądrości i współczuciu - Manfred Kessler | Symbole w podarowaniu mandali - Pit Waigelt | Cywilizacja buddyjska w Indiach - Rafał Kowalczyk | Jak rzeczywista jest rzeczywistaość? - Wolfgang Poier | Budda a Sokrates - Profesor Pemberton | Chicago - Sanga z Chicago | Welcome to Bartołty | Stupkalnis - Wzgórze stupy - Danas Kazlauskas i Mira Starobrzańska | Ropki - warto jest medytować wspólnie | Rosnąca fala - Hala Team |

 | PODOBNE ARTYKUŁY: