DIAMENTOWA DROGA JEST WEWNĘTRZNYM CZASOPISMEM BUDDYJSKIEGO ZWIĄZKU DIAMENTOWEJ DROGI LINII KARMA KAGYU

Diamentowa Droga -> Nr 38 -> 8 linii przekazu w Tybecie

-> TU MOŻNA KUPIĆ NAJNOWSZY NUMER DIAMENTOWEJ DROGI

8 linii przekazu w Tybecie

Detlev Göbel
_________

Część I

Nyingma, Marpa Kagyu, Szangpa Kagyu

Różne szkoły w obrębie jednej religii przywykliśmy widzieć na Zachodzie jako efekt wewnętrznych sporów i podziału – przykładowo katolików i protestantów, sunnitów i szyitów, itd. Jednakże różnorodność szkół buddyjskich w Tybecie ma inną przyczynę. Buddyzm przybył do Tybetu dwukrotnie i wieloma drogami. Różni mistrzowie odwiedzali Indie, aby sprowadzić nauki Buddy do Tybetu. Dharma, którą przywozili ze sobą, każdorazowo przyciągała ludzi o odmiennych charakterach i dzięki temu wykształciły się różnorodne szkoły.


Budda Siakjamuni przekazał w Indiach trzy poziomy nauk dla trzech różnych typów ludzi. Małego Pojazdu (zwanego hinajaną lub terawadą) uczył przede wszystkim tych, którzy chcieli uniknąć własnych trudności. Altruistom, chcącym pomagać innym, przekazał Wielki Pojazd (mahajanę). Tych, którzy mieli dużo zaufania do własnego umysłu i dzięki oddaniu zdolni byli ujrzeć Buddę jako zwierciadło dla własnych możliwości, nauczał Diamentowej Drogi (wadżrajany). Terawada prowadzi do poziomu wyzwolenia od osobistego cierpienia, mahajana zaś do pełnego oświecenia, całkowitego rozpuszczenia najbardziej subtelnego poczucia podziału pomiędzy przeżywającym, przeżyciem a przeżywaniem – chociaż osiągnięcie celu na tej ścieżce trwa bardzo długo. Diamentowa Droga może doprowadzić do całkowitego oświecenia nawet w przeciągu jednego życia.

Wszystkie trzy poziomy wraz z odpowiadającym im poglądem, medytacjami i stylem życia zostały przeniesione do Tybetu i zachowane tam aż do okupacji tego kraju przez chińskich komunistów. Na przestrzeni wieków wykrystalizowały się w Tybecie cztery wielkie szkoły buddyjskiej nauki. Kiedyś, podczas wykładu w latach siedemdziesiątych, nieobciążonych jeszcze koniecznością poprawności politycznej, mistrz medytacji Kalu Rinpocze w następujący sposób sformułował różnice między liniami przekazu: „W Tybecie ludzie szli do Gelugpów, kiedy chcieli rozwinąć cnotę. Gdy poszukiwali mądrości, udawali się do Sakjapów. Kiedy chcieli nauczyć się medytacji, do Nyingmapów. Kto sobie życzył szybkiego oświecenia, szedł do Kagyupów”. Najczęściej mówi się o czterech wielkich szkołach, aczkolwiek często też o ośmiu liniach buddyzmu tybetańskiego. Są to Niyngma, Kadampa, Sakja, Marpa Kagyu, Szangpa Kagyu, Szidzie i Czie, Dordże Naldzior (Dzionangpa), Urdzien Njendrub. Poniżej spróbujemy zarysować pokrótce tak ich historię, jak i nauki oraz pokazać związki z naszą Linią Kagyu.

I. Pierwsza fala – Nyingma

Tybetański król, Songtsen Gampo, w siódmym stuleciu założył królestwo ze stolicą w Lhasie. Pod jego rządami buddyzm zaczął rozprzestrzeniać się w Tybecie, na co przemożnie wpłynął fakt, iż dwie żony króla pochodziły z buddyjskich już wówczas krajów, Nepalu i Chin. Około stu lat później król Trisong Detsen znacznie powiększył terytorium podbite przez swych poprzedników. Wbrew oporowi nadwornych doradców, którzy w dużym stopniu pozostawali pod wpływem szamanistycznej religii bon, zaprosił on wielkich indyjskich mistrzów, co spowodowało, że buddyzm stał się bardzo popularny, przede wszystkim dzięki Padmasambawie (tyb.: Guru Rinpocze), Szantarakszicie, a także później Wimalamitrze. Zbudowano Samje – pierwszy tybetański klasztor, gdzie około setki indyjskich uczonych oraz tybetańskich tłumaczy pracowało nad przełożeniem nauk Buddy z sanskrytu. Dla Tybetańczyków nie było wówczas jeszcze jasne, czy ten dotąd nieznany im, mnisi styl życia dałoby się pogodzić z ich mentalnością. Dlatego na okres roku, na próbę, grupę siedmiu mężczyzn uczyniono mnichami. Jednym z nich był Karmapa w jednej ze swoich wcześniejszych inkarnacji, który nosił wtedy imię Gjalła Czojang. Próba wypadła pomyślnie i w jej następstwie powstały dwie równoprawne wspólnoty: „czerwona” oraz „biała” sanga. „Czerwoną” społeczność tworzyli mnisi, którzy ubierali się w czerwone szaty, a „białą” jogini, w ówczesnych czasach chętnie noszący białe bawełniane chusty. Prócz tych dwóch powstała duża wspólnota ludzi świeckich, których sposób ubierania się dopuszczał większą różnorodność.

W Tybecie nauki koncentrowały się przede wszystkim na Diamentowej Drodze, co do tego stopnia wpłynęło na tamtejszą postać buddyzmu, iż później, choć do Krainy Śniegu przeniesiono wszystkie aspekty nauki Buddy, były one tam zawsze kojarzone z wadżrajaną. Szkołę o szczególnym stylu nauczania, którą założono na samym początku, nazwano Nyingma (tyb. ‘stara’), ponieważ ta linia przekazu pojawiła się jako pierwsza. Tę ścieżkę zaczęli stosować przede wszystkim ludzie ze skłonnościami do dumy i złości. Opierali się oni najchętniej na tantrach ojcowskich, które charakteryzują się długą fazą budowania oraz krótką rozpuszczania. Ten sposób praktyki Diamentowej Drogi odpowiada umysłowi krytycznemu, który najpierw chce wszystko sprawdzić, zanim zaufa przestrzeni w fazie rozpuszczania.
Szczególną bezforemną nauką na poziomie najwyższego poglądu dla tego typu ludzi jest w linii Nyingma Wielka Doskonałość (sanskr: Maha Ati, tyb.: Dzogczien). Wraz z mahamudrą linii Kagyu jest jedną z najszybszych możliwości rozwoju, umożliwiającą oświecenie w przeciągu jednego życia, jeśli tylko jest się w stanie zachować nauczany w niej najwyższy pogląd. Lama Ole opisuje to podejście następująco: „Ten sposób pracy z umysłem wykorzystuje fakt, że zewnętrzne i wewnętrzne zjawiska samoistnie rozpuszczają się w przestrzeni, w której się pojawiły, nie zmieniając przy tym jej ponadczasowej esencji. Zwolennicy tego poglądu doświadczają zatem przeżywającego poprzez jego samowyzwalającą moc. Spada im kamień z serca, gdy pozbywają się trudnych przeżyć, a także wzbogacają swój pogląd o doświadczenie, iż z każdym wrażeniem umysł wyzwala się wciąż na nowo”. Najbardziej popularnym aspektem buddy linii Nyingma jest Diamentowy Sztylet (tyb. dordże purba), pełna mocy, ochronna forma Diamentowego Umysłu, a najważniejszą z tantr jest Tajemna Tantra Esencji (tyb. sangła nyingpo).

Najbardziej rozpowszechnionym w dzisiejszych czasach przekazem Nyingma jest Longczien Nying tig, którego podstawy są opisane w „Słowach doskonałego mistrza” autorstwa Patrula Rinpocze. Jego źródłem są jedne z najbardziej głębokich nauk (nying tig oznacza esencję serca), które praktykowano wówczas w ósmym stuleciu w Tybecie – Kandro Nyingtig Padmasambawy oraz Wima Nyingtig Wimalamitry. Rozwój linii Nyingma wydarza się przede wszystkim dzięki błogosławieństwu Padmasambawy. Dla Nyingmapów jest on, podobnie jak Karmapa w szkole Karma Kagyu, centralnym lamą na Drzewie Schronienia i to na niego medytuje się w praktyce Guru Jogi. W linii Nyingma rozróżniamy trzy rodzaje przekazu:

Kama – „przekaz ustny”. Nazywa się go też „pośrednią linią”, ponieważ transmisji nie otrzymuje się wprost od starych mistrzów takich, jak Guru Rinpocze czy Wimalamitra, lecz poprzez szereg kolejnych nauczycieli.

Terma – „ukryte skarby”. Wraz ze swą główną tybetańską partnerką, Jeszie Tsogyal, Padmasambawa ukrył ogromną ilość nauk – tzw. termy – ponieważ przewidział fakt, że buddyzm na dłuższy czas zniknie z Tybetu. Lamów, którzy później te nauki odnajdywali, stosowali i przekazywali, zwie się tertonami, czyli odkrywcami skarbów. Są oni inkarnacjami uczniów Padmasambawy. Na przestrzeni wieków było stu tzw. „wielkich” oraz tysiąc „mniejszych” tertonów. Ten rodzaj przekazu zwie się „linią bezpośrednią”, a zawarte w nim błogosławieństwo jest szczególnie mocne, gdyż związek z Padmasambawą jest w nim bardzo bliski.

Zabmo Dag Nang – „głęboki czysty pogląd". Ten rodzaj przekazu ma miejsce, gdy praktykujący przeżywa autentyczną i bezpośrednią wizję jednego z wcześniejszych mistrzów i od niego otrzymuje transmisję nauk. Przykładem znanym nam z własnej praktyki jest Poła – „świadome umieranie”, które pochodzi z Longczien Nying tig. Dzigme Lingpa otrzymał ten przekaz podczas wizji Longcziena Rabdziama Rinpocze, jednego z wielkich mistrzów i uczonych linii Nyingma, który żył około czterystu lat wcześniej.

Nasza praktyka poła jest tylko jednym z wielu przykładów bliskości szkół Nyingma i Kagyu. Innymi przykładami są:

  • Stosowana w klasztorach Kagyu poranna praktyka Zielonej Wyzwolicielki jest termą, podobnie jak i Guru Joga na II Karmapę.
  • Niektóre z wielu praktyk na Mahakalę i na jego partnerkę, które dzięki Guru Rinpocze pojawiły się w Tybecie, a później zostały włączone do linii Kagyu.
  • W czasach III Karmapy w linii Nyingma zabrakło osoby, która mogłaby utrzymać przekaz Maha Ati. Dlatego Kumaradża, ówczesny dzierżawca linii, przekazał te nauki III Karmapie, który został dzierżawcą Maha Ati do momentu, aż Kumaradża mógł dać ten przekaz Longczenowi Rabdziamowi. Odtąd nauki te są częścią przekazu Kagyu.
  • W wielkim klasztorze Paljul mahamudrę oraz Maha Ati tradycyjnie praktykowano razem.
  • W XIX wieku dzierżawca linii Karma Kagyu, Dziamgon Kongtrul Lodro Taje, połączył prawie 2000 term linii Nyingma w jeden zbiór o nazwie Rinczien Terdzo, który jest przekazywany także w linii Kagyu.

Szkoła Nyingma znana jest z tego, iż wolna jest od nadmiaru organizacji i sztywnej hierarchii. Słynie również z wielkiej skarbnicy przepowiedni. W odróżnieniu od szkoły Kagyu, nie przewodzi jej inkarnacja konkretnego mistrza. Każdy kolejny przywódca tej szkoły wybierany jest przez zgromadzenie wysokich rinpocze. Często są oni żonaci i mają dzieci. Tylko z rzadka można znaleźć wśród nich mnicha, podobnie jak wśród tertonów. W ciągu ostatnich trzydziestu lat funkcję głowy tej szkoły sprawowali wespół Dudziom, Dilgo Czientse, oraz Penor Rinpocze. Do niedawna funkcję tę pełnił także Mindroling Rinpocze, choć praktycznie tylko formalnie, gdyż ucierpiał on poważnie na zdrowiu, odkąd podczas rewolucji kulturalnej został przez Chińczyków poddany ciężkim torturom.

II. Druga fala – Sarma

Ostatni z trzech wielkich królów dharmy, Ralpaczen, objął władzę w roku 815, jednak wkrótce potem został zamordowany. Władzę przejął jego brat Langdarma, zwolennik szamanistycznej religii bon, który zdążył prawie całkowicie zniszczyć monastyczny buddyzm w centralnym Tybecie, zanim został zabity przez jogina Lalunga Palgje Dordże. Po śmierci Langdarmy królestwo Tybetu rozpadło się na ponad 400 małych państewek, a buddyzm klasztorny praktycznie zniknął na prawie 200 lat. Potem ponownie zaczęto zapraszać indyjskich mistrzów, a Tybetańczycy znowu podróżowali do Indii, by tam uczyć się dharmy. Dzięki temu przetłumaczono dalsze teksty z sanskrytu, a buddyzm na nowo stał się szeroko dostępny w Tybecie. Przekazy z tego okresu zwie się sarma, czyli ‘nowe’. Równolegle powstawało wiele różnorodnych szkół, odpowiadających naukom i stylowi poszczególnych mistrzów.

Marpa Kagyu

Linię Kagyu zapoczątkował Tybetańczyk Marpa Lotsała („Tłumacz”), który trzykrotnie podróżował do Indii, uczył się i praktykował u wielu nauczycieli oraz tłumaczył teksty na rodzimy język. Słowo Kagyu można przetłumaczyć krótko jako „linię ustną”. To podkreśla szczególne znaczenie bezpośredniego przekazu w tej szkole. Jednakże jest to też skrót od ka bab szi gyu pa – „czterech nurtów ustnych przekazów”. Indyjski mistrz Naropa otrzymał je od Tilopy i dał je swemu uczniowi Marpie. Rzadziej używanym wyrażeniem jest Kar gyu, dosłownie ‘biała linia przekazu’. Jej ojcem był mistrz Drukpa Kagyu Pema Karpo, a aluzja do bieli odnosi się do praktykujących Medytację Wewnętrznego Żaru (tyb.: tummo), którzy ubierali się w białe bawełniane chusty. Spośród wielu nauczycieli Marpy, dwóch było dla niego szczególnie istotnych: Maitripa, od którego otrzymał on nauki ścieżki wglądu (dosłownie ‘ścieżka wyzwolenia’, tyb. drol lam ), oraz Naropa, od którego dostał on przede wszystkim ścieżkę środków (tyb.: thab lam) – sześć szczególnych praktyk, które Marpa nazwał później Sześcioma Jogami Naropy. Oba nurty nauk łączy Medytacja na Lamę – Guru Joga (tyb.: lami naldzior), współcześnie na Zachodzie nauczana w ramach praktyki na ścieżce identyfikacji. Ta trzecia droga jest dziś najbardziej rozpowszechniona w buddyzmie joginów i ludzi świeckich, ponieważ przynosi świetne rezultaty i da się ją doskonale zintegrować z nowoczesnym stylem życia na Zachodzie. Wszystkie zorientowane na praktykę szkoły buddyzmu tybetańskiego zgadzają się co do jednego: bliski związek nauczyciela z uczniem oraz bezpośrednie spotkanie z umysłem nauczyciela w medytacji jest najszybszą drogą rozwoju. Szczególnie linia Kagyu znana jest z tego, że oddanie dla nauczyciela pełni w niej szczególną rolę.

Najczęściej stosowanymi aspektami buddy w linii Kagyu są Najwyższa Radość (tyb.: Korlo Demczok; sanskr.: Czakrasamwara) oraz Czerwona Mądrość (tyb.: Dordże Pamo; sanskr.: Wadżrawarahi). Należą one do tantr matczynych, gdzie krótka faza budowania medytacji i długa faza stapiania pasuje do ludzi, których głównym przeszkadzającym uczuciem jest pożądanie. Główną nauką Kagyu na bezforemnym poziomie najwyższego poglądu jest Wielka Pieczęć (tyb.: cziak czien; sanskr. mahamudra). Wielka Pieczęć jest wspólna dla wszystkich trzech wspomnianych ścieżek. Maha Ati porusza ludzi, których głównym przeszkadzającym uczuciem jest niechęć, a dla ludzi z przeważającym przywiązaniem właściwą drogą jest Wielka Pieczęć. Dzięki prawdziwemu błogosławieństwu umożliwia ona oświecenie w ciągu jednego życia. Lama Ole Nydahl mówi: „Utrzymywanie poglądu Wielkiej Pieczęci polega na cieszeniu się bogactwem przestrzeni, dostrzeganiu tego, jak wiele się w niej może wydarzyć, jak interesujący są ludzie. Nasze nastawienie jest tu z gruntu pozytywne, jesteśmy otwarci na to, co świeże i nowe. Wielka Pieczęć pokazuje możliwości, umożliwiając jednocześnie przeżycie pełnego doświadczenia. Przekonuje to praktykującego tak, jak pływanie w morzu umożliwia bezpośrednie doświadczenie jego głębi. Wolność od jakichkolwiek ograniczeń umożliwia bezwysiłkowe przebywanie w „tu i teraz” i w ten sposób wszystko zyskuje sens i rozmach. Stosowane środki pozwalają doświadczyć przede wszystkim różnorodności umysłu. Przeżywający i wszystko to, co wyraża się zarówno na zewnętrznym, jak i wewnętrznym poziomie wzajemnie się wzbogacają”.

Najważniejszym uczniem Marpy w Tybecie był słynny jogin Milarepa. Jego przemiana z mordercy w mistrza, który w przeciągu jednego życia zamanifestował pełne oświecenie jest najbardziej znanym przykładem na to, co jest możliwe dzięki oddaniu i zręcznym środkom Diamentowej Drogi oraz mahamudry – zanim Milarepa wszedł na ścieżkę dharmy, pod wpływem swej żądnej zemsty matki zabił trzydzieści pięć osób. Jego główny uczeń, Gampopa, był pierwszym mnichem pośród dzierżawców linii Kagyu. Gampopa studiował uprzednio w tradycji Kadampa, i w ten sposób, przez niego przekaz ten wzbogacił linię Kagyu. Dzięki czterem głównym uczniom Gampopy powstały cztery odgałęzienia linii, które jednak pod względem treści nauk niewiele się od siebie różniły. Karmapa Dysum Czienpa jest założycielem szkoły Karma Kagyu, którą zwie się również Karma Kamtsang. Szang Judrakpa Tsondru Drakpa założył linię Tsalpa Kagyu. Był on uczniem Dakpo Gomtsula, siostrzeńca i ucznia Gampopy. Baram Darma Łangczuk zapoczątkował tradycję Baram Kagyu. Pagmo Dru Dordże założył szkołę Pagmo Drugpa Kagyu.

Z tej ostatniej linii przekazu, dzięki ośmiu głównym uczniom Pagmo Dru Dordże wykształciły się następujące odgałęzienia: Drikung, Taklung, Tropu, Drukpa, Martsang, Jelpa, Sziugseb i Jamsang Kagyu. Spośród tych tzw. czterech większych oraz ośmiu mniejszych szkół, do dziś samodzielnie przetrwały jedynie Karma Kagyu, Drukpa Kagyu, Drikung Kagyu, oraz Taklung Kagyu. Nazwa Dagpo Kagyu odnosi się do całkowitego przekazu Gampopy, a pochodzi od przydomka Gampopy Dagpo Lhadzie, czyli ‘lekarz z Dagpo’, bo zanim został mnichem, Gampopa wykonywał zawód lekarza. Nazwą Marpa Kagyu określa się zbiór nauk, przeniesiony z Indii do Tybetu, co zawdzięczamy właśnie Marpie. Wśród Tybetańczyków czasem używa się tych wyrażeń z lekkim przymrużeniem oka, aby określić dwa główne style, panujące w naszej Linii przekazu. I tak, Marpa Kagyu odnosi się do stylu życia Marpy, buddyzmu joginów i ludzi świeckich, natomiast Dagpo Kagyu do stylu monastycznego, gdyż Gampopa był pierwszym mnichem w naszej tradycji. Kolejna różnica dotyczy praktyk Wielkiej Pieczęci. Marpa Kagyu korzysta wyłącznie z Mahamudry tantrycznej, a Dagpo Kagyu dodatkowo z Mahamudry sutr, przy czym oba te pojęcia pochodzą od Gampopy. Nauczyciele Marpy, Naropa i Maitripa, uczyli Wielkiej Pieczęci w ramach przekazywania metod Diamentowej Drogi. Naropa polecał praktykować Wielką Pieczęć w związku z medytacją na formę buddy, jako ostateczny poziom fazy stopienia. Podstawą praktyki jest tu otrzymanie czterech stopni inicjacji na poziomie mahaanuttarajogi: inicjacji wazy, tajemnej, przekazu mądrości oraz inicjacji słowa.

W przypadku drogi Maitripy, po otrzymaniu inicjacji słowa praktykuje się bezpośrednio pogląd Wielkiej Pieczęci, bez używania specjalnych metod związanych z medytacją na konkretny aspekt buddy. Zarówno ścieżka Naropy, jak i Maitripy opierają swoją skuteczność na przekazie doświadczenia umysłu podczas inicjacji, przez co należą do Mahamudry tantrycznej. Spośród szkół buddyzmu tybetańskiego, najbardziej rozpowszechnioną na świecie jest dziś szkoła Karma Kagyu. Od XII stulecia przewodzą jej kolejne wcielenia w pełni oświeconego Dzialła Karmapy. Karmapa (‘aktywność wszystkich buddów’) jest pierwszym świadomie inkarnowanym lamą Tybetu, który przed śmiercią najczęściej zostawia list z dokładnymi wskazówkami, dotyczącymi swojego kolejnego odrodzenia. Pomiędzy kolejnymi inkarnacjami linii przewodzą inni wielcy mistrzowie. Często były to inkarnacje drugiego rangą lamy linii Kagyu, Kunziga Szamarpy. W Tybecie Karmapę i Szamarpę postrzegano jako tak bliskich sobie, że mówiono nawet o dwóch Karmapach – o Karmapie Czarnej Korony, oraz o Karmapie Czerwonej Korony. Te nakrycia głowa nawiązują do tego, co wydarzyło się w chwili osiągnięcia oświecenia Karmapy. Otrzymał on wówczas mandalę utkaną z włosów żeńskich buddów, tzw. Czarną Koronę. W czasach V Karmapy stworzono jej materialną kopię, którą stosowano podczas szczególnych ceremonii. Jako oznakę uznania dla poziomu duchowego rozwoju Szamarpy, Karmapa podarował mu czerwoną kopię swojej korony. Imię Szamar jest skrótem od szamo marpo, po polsku ‘czerwona czapka’. To, że szkoła Karma Kagyu tak bardzo rozpowszechniła się na Zachodzie jest skutkiem szczególnej aktywności XVI Karmapy, Rangdziung Rigpi Dordże, oraz jego najbliższych uczniów, Lamy Ole i Hannah Nydahl. Z polecenia Karmapy, począwszy od początku lat siedemdziesiątych do dziś założyli oni około 500 ośrodków na całym świecie. Obecnie linii przewodzi XVII Dzialła Karmapa, Trinle Taje Dordże.

Szangpa Kagyu

Szangpa Kagyu uważa się często za odgałęzienie Dagpo Kagyu. W rzeczywistości jest ona jednak samodzielną linią z własnym przekazem pochodzącym z Indii. Tybetański jogin, Kjungpo Naldzior, miał w Indiach wielu mistrzów. Wśród nich najważniejsze były dwie kobiety: Niguma oraz Sukhasiddi. Według Dziamgona Kongtrula Lodro Taje były one inkarnacjami Mandarawy oraz Jesze Tsodzial – głównych partnerek Guru Rinpocze. Niguma była siostrą lub partnerką Naropy (tybetańskie słowo cziammo nie jest jednoznaczne). Osiągnęła ona oświecenie zaledwie po tygodniu medytacji z mahasiddhą Lawapą. Niguma nauczyła Kjungpo Naldziora m.in. Wielkiej Pieczęci oraz tego, co później zasłynęło jako Sześć Nauk Nigumy a odpowiada Sześciu Jogom Naropy. Z polecenia tej jogini nauki owe przez siedem pokoleń przekazywane były wyłącznie jednemu uczniowi. Jeżeli chodzi o czas osiągnięcia urzeczywistnienia, Sukhasiddi była jeszcze szybsza od Nigumy. Spotkała ona mahasiddhę Wirupę będąc starą kobietą i po jednym wieczorze medytacji z nim osiągnęła oświecenie, stając się ponownie młodą dziewczyną. Również od niej otrzymał Kjungpo Naldzior Wielką Pieczęć oraz Sześć Jog Sukhasiddi. Większą część przekazu Szangpa Kagyu tworzą nauki Nigumy, aczkolwiek centralną rolę w tej linii odgrywa Sukhasiddi, ponieważ Kjungpo Naldzior najbardziej doceniał jej łaskawość. Z polecenia Naropy także Marpa otrzymał od Nigumy nauki i inicjacje. Odwiedzał ją za każdą podróżą do Indii, a w jego biografii pojawia się ona jako „dakini mądrości ubrana w kościane ozdoby”. Kjungpo Naldzior odbył siedem podróży do Indii oraz założył w Tybecie klasztor Szang Szung, od którego linia Szangpa wzięła swą nazwę. Choć bardzo popularna w Tybecie, szkoła ta nie rozwinęła większej struktury organizacyjnej, funkcjonując raczej w jaskiniach i miejscach odosobnienia. Jej przekaz utrzymywali także mistrzowie innych linii, przez wiele stuleci również Karmapowie. O IV Karmanie, Rolpe Dordże, mówi się, iż istota jego nauk pochodziła przede wszystkim z Szangpa Kagyu.

Najważniejsza praktyka linii Szangpa Kagyu nazywa się Pięć Złotych Nauk, których częścią jest Sześć Jog Nigumy oraz Wielka Pieczęć Skrzyni Amuletu. Najważniejszymi tantrami jest Budda Najwyższej Radości oraz medytacja, w której pojawia się pięć aspektów buddy. Są to Hewadżra, Czakrasamwara, Gujasamadża, Mahamaja i Wadżrabajrawa. Linia Szangpa Kagyu była zawsze w bliskim związku ze szkołą Dzionangpa. Taranata, jeden z największych uczonych tej tradycji, był autorem istotnych komentarzy do Sześciu Jog Nigumy oraz innych praktyk Szangpa Kagyu. Tak jak Dzionangpa, również Szangpa Kagyu stała się obiektem ataków ze strony sekciarskich Gelugpów, którzy ich nauk nie rozumieli i zwalczali je. W XVII wieku wskutek nacisków ze strony Gelugpów, Dzionangpa i Szangpa w większej części Tybetu przestały istnieć jako samodzielne szkoły. W XIX stuleciu dzierżawca Kagyu Dziamgon Kongtrul Lodro Taje oraz mistrz Sakja Dziamjang Czientse Łangpo zaangażowali się w odrodzenie nauk Szangpa Kagyu. Lodro Taje miał do ich nauk tak wielki szacunek, iż uczniowie, przebywający pod jego kierownictwem na trzyletnim odosobnieniu po skończeniu Praktyk Podstawowych przez piętnaście miesięcy ćwiczyli się w praktykach Szangpa. Dzierżawcą tej linii był Kalu Rinpocze, a do połowy 2004 roku jej nauki utrzymywał jego uczeń, zmarły w międzyczasie Bokar Rinpocze. Wydaje się jednak, iż zmory starego Tybetu odżyły na nowo: Kalu Rinpocze miał podobno łzy w oczach, kiedy dowiedział się, że najbardziej tajemne nauki Szangpa Kagyu zostały wydane drukiem przez Gelugpów w Dharamsali, a następnie dopuszczone do publicznej sprzedaży. Skuteczność najgłębszych metod Diamentowej Drogi opiera się w dużym stopniu na utrzymywaniu ich w tajemnicy.

W części II – Kadampa, Sakja, Dzionangpa, Szidzie i Czie, Urdzien Njendrub oraz Rime.

Podziękowania dla Manfreda Seegersa i Claudii Knoll za porady i pomoc!

Detlev Göbel, od 1984 roku uczeń Lamy Ole Nydahla, podróżujący nauczyciel oraz redaktor naczelny magazynu „Buddhismus Heute”.

Opracowanie: Mariusz Pręgowski

 | W TYM NUMERZE RÓWNIEŻ:

O Medytacji Karmapy - Lobpyn Tseczu Rinpocze | Wszyscy pragną pokoju - XVII Karmapa Taje Dordże | Prawda absolutna i relatywna - Wywiad z Lamą Ole | Pieśń Wadżry - XVI Karmapa Rangdziung Rigpi Dordże | Karma nie jest żadną wielką sprawą - Dzigme Rinpocze | Ponadosobiste właściwości umysłu - Lama Ole Nydahl | Tsema - Postrzeganie zmysłowe - Gyatrul Rinpocze | Medytacja - Karola Schneider | Cytat - Gendyn Rinpocze | 8 linii przekazu w Tybecie - Detlev Göbel | Faza budowania i spełniająca w praktyce jidama - Szangpa Rinpocze | To jest zupełnie niesamowite - Tomek Lehnert | Zrodzony z lotosu - Ulla Unger | Buddyzm i moje myślenie zlały się w jedno - Żwirek rozmawia z Marcinkiem Barańskim | Cywilizacja buddyjska w starożytnej Azji - Rafal Kowalczyk | Rumtek się zbliża - Michael Den Hoet | Szamar Rinpocze w sprawie komentarzy Dalajlamy | Umysł jako nieograniczona przestrzeń - Sergiej Novozhilov | Buddyzm i gospodarka rynkowa - Sabine König | Gafa-kagyu i inne straszliwe historie ze wschodu - Artur Przybysławski | Projekt Hala Stupa House | Ośrodek Europejski na finiszu | 10 lat buddyzmu Diamentowej Drogi w Czechach - Mira Starobrzańska | Glasgow - Ewelina Hebda, Kasia Konkowska, Jarek Gajdamowicz | Jasna Góra zdobyta - Antoni Gralak | Bieszczady - BuddGroupBieszczady | International Institute for Buddhist Studies - Buddyjska uczelnia w Karma Guen - Maria "Bundesmarija" Przyjemska |

 | PODOBNE ARTYKUŁY: